" Podróże po Polsce, porady podróżnicze, duża dawka praktycznej wiedzy, bezpieczeństwo w podróży i miejsca, które warto zobaczyć "

Zamek rycerski w Tudorowie: angielska dynastia w Polsce

W kwietniu 2019 roku zorganizowałam sobie wycieczkę po czterech zamkach z województwa świętokrzyskiego: Tudorów, Międzygórz, Ossolin i Konary. Pierwszy z nich, zamek rycerski w Tudorowie, dziś jest ruiną z górującą nad polami wieżą, w której mieszkają pustułki. Sprawdźmy, czy warto odwiedzić to miejsce, na co uważać w środku obiektu, jak się do niego dostać i co angielska dynastia Tudorów może mieć wspólnego z tym miejscem.

Zamek rycerski w Tudorowie – kalendarium

zamek rycerski w Tudorowie
Zamek rycerski w Tudorowie – widok od strony południowej

Zamek wybudowano prawdopodobnie w XIV wieku z polecenia rycerza Pełki herbu Janina. Najważniejszym elementem budowli była kamienna wieża, do której prowadził most zwodzony. Po wschodniej stronie mieściły się drewniane zabudowania gospodarcze. Obecnie teren zamku jest własnością Gustawa Hadyny, lokalnego rzeźbiarza, a ruinę wpisano do rejestru zabytków nieruchomych.

  • 1371 rok – pierwsza wzmianka o Tudorowie pojawiła się przy okazji sporu o zatrzymanie dopływu wody do młyna w Karwowie przez dziedzica Tudorowa;
  • XV wiek – kolejnymi właścicielami Tudorowa byli: Iwan, Pełka, Piotr, Pełka ponownie i kanonik wiślicki Jan de Tudorow;
  • 1517 rok – ziemie razem z zamkiem przejął kasztelan sandomierski Krzysztof Szydłowiecki;
  • 1536 rok – Tudorów stał się wianem Zofii Szydłowieckiej i wszedł we własność rodu Tarnowskich;
  • połowa XVI wieku – przebudowano wieżę, która utraciła elementy obronne, usunięto część wałów, zwiększono liczbę pięter, zamurowano otwory strzelnicze i wykuto nowe, otynkowano całą wieżę;
  • II połowa XVI wieku – Tudorów przeszedł na własność Ostrogskich, a potem Lubomirskich;
  • II połowa XVII wieku – z uwagi na zniszczenia powstałe podczas potopu szwedzkiego wieże opuszczono;
  • XVIII wiek – Tudorów zmienia właścicieli: z Potockich, na Sanguszków, a potem ponownie na Lubomirskich i Potockich;
  • 1850 rok – do II wojny światowej Tudorów pozostaje własnością Karskich.
zamek rycerski w Tudorowie
Plan zamku w Tudorowie. Wieża widoczna jest po prawej stronie ilustracji. Źródło Polskie zamki

Jak wyglądają ruiny zamku w Tudorowie?

wieza rycerska w tudorowie
Wieża rycerska w Tudorowie

Po zamku rycerskim Pełki pozostała tylko wieża, plateau (wypłaszczenie prowadzące do wejścia od północno-zachodniej strony), ślady po fosie i pozostałości po wałach obronnych. Wieża stoi w zakolu rzeki Włostówki, a dookoła niej rozciągają się pola uprawne i gospodarstwa.

wnetrze wiezy rycerskiej w tudorowie
Wnętrze wieży rycerskiej w Tudorowie

Wieża rycerska w Tudorowie była murowana z kamienia i lokalnej cegły, tynkowana, a na krawędziach boniowana (dekorowana w charakterystyczny sposób). Obecnie ma wysokość około 20 metrów, a składa się z piwnic i trzech pięter (najwyższe jest zniszczone). W wieży znajdują się dwa wejścia, szczeliny strzelnicze i otwory po belkach stropowych. Do dziś widoczne są tynk i wspomniane przeze mnie zdobienia na narożnikach budynku.

Czy ruiny zamku w Tudorowie można zwiedzać?

wejscie do wiezy rycerskiej w tudorowie
Wejście do wieży rycerskiej w Tudorowie

Tak, choć należy zachować ostrożność. Mnie udało się wejść przez drzwi we wschodniej ścianie. Zaraz za nimi, po prawej stronie, jest zejście, a właściwie dziura prowadząca do piwnic. Drzwi zamykały się od środka – można więc zaryglować się przed nieproszonymi gośćmi. Czy teraz można wejść do wieży w Tudorowie? Niestety nie odpowiem Wam na to pytanie.

widok po wejsciu do wiezy rycerskiej
Widok zaraz po wejściu do wieży rycerskiej

Wewnątrz znajduje się dość nietypowa konstrukcja. Ściana zakończona półkolistym otworem; za nią jest wejście na pierwsze piętro. Nie prowadzą tam żadne schody, więc nie myślcie, że zwiedzanie tego miejsca jest takie łatwe. Kiedy już wdrapiecie się na górę, zobaczycie tynki, otwory po belkach stropowych i rośliny. Mnie dodatkowo przywitały pustułki, które mieszkały na wieży.

wieza rycerska w tudorowie wsrod pol
Wieża rycerska w Tudorowie wśród pól

Pamiętajcie, że ruiny zamku w Tudorowie otoczone są polami. Jeżeli przyjedziecie tam wiosną lub latem jeszcze przed żniwami, starajcie się iść tak, żeby nie podeptać zasadzonych roślin lub zbóż. Miejcie na uwadze też to, że wieża stoi na wzniesieniu – uważajcie, aby z niego nie spaść i nie skaleczyć się o kamienie.

Jak dojechać do zamku rycerskiego w Tudorowie?

drugie drzwi wiezy rycerskiej w tudorowie
Drugie drzwi wieży rycerskiej w Tudorowie – zamknięte

Tudorów to wieś położona w województwie świętokrzyskim, w gminie Opatów. Od tej miejscowości dzieli ją 7 km na południe, a od Sandomierza – 23 km na północny zachód. Współrzędne geograficzne dla obiektu to: 50°46’09.1″N i 21°27’12.0″E. Wstęp do obiektu jest wolny, choć trzeba pamiętać, że jest to teren prywatny. W pobliżu nie ma parkingu, nie ma też drogi dojazdowej, która prowadziłaby bezpośrednio pod wieżę. Mnie udało się zaparkować przy wjeździe na czyjeś pole (na szczęście nikt nie prowadził tam żadnych prac).

Zamek rycerski w Tudorowie a angielska dynastia Tudorów

Nazwa wsi i zamku jednoznacznie kojarzy się nam z angielską dynastią Tudorów. Czy ten słynny ród może mieć coś wspólnego z zamkiem w Polsce? To wyjaśnia pewna legenda…

zamek rycerski w Tudorowie
Wnętrze wieży rycerskiej w Tudorowie – widok na zamknięte drzwi

W wyniku jednej z wojen z Krzyżakami w niewolę kasztelana zamku w Międzygórzu dostał się młody rycerz z Anglii, Jan Tudor. Nie był traktowany jak zwykły jeniec – uczył synów kasztelana fechtunku. Wciąż wierzył, że rodzina z dalekiego zamorskiego kraju wpłaci za niego okup i szczęśliwie powróci do ojczyzny. Lata mijały, odsiecz nie przybywała, więc rycerz postanowił urządzić się w nowym miejscu. Wziął ślub z córką kasztelana, a na własność dostał teren, na którym dziś stoi wieża. Młodzi żyli długo i szczęśliwie, a ich potomkowie mieszkali w zamku do początku XVI wieku. Jednak tego, czy rycerz Pełka miał angielskie korzenie, nie dowiemy się już nigdy.

zamek rycerski w Tudorowie
Widok z wnętrza wieży rycerskiej w Tudorowie
Podziel się

0 Komentarzy

Napisz komentarz

Twój e-mail nie zostanie opublikowany