" Podróże po Polsce, porady podróżnicze, duża dawka praktycznej wiedzy, bezpieczeństwo w podróży i miejsca, które warto zobaczyć "

Staropolski Okręg Przemysłowy: Bobrza, Brody i Mostki

Ruiny zakładu w Bobrzy - Staropolski Okręg Przemysłowy

Walcownia żelaza w Nietulisku Dużym i piec “Józef” w Samsonowie, Staropolski to odwiedzone przeze mnie miejsca, które tworzyły Staropolski Okręg Przemysłowy. Pora poznać kolejne z nich: zakład wielkopiecowy w Bobrzy, kamienny przelew w Brodach i wielki piec w Mostkach.

Ruiny zakładu wielkopiecowego w Bobrzy

50°58’43.8″N i 20°31’40.4″E

Mur oporowy w Bobrzy
Mur oporowy w Bobrzy

Plan budowy zakładu wielkopiecowego w Bobrzy przygotował Stanisław Staszic, pomysłodawca Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. Obiekt składał się z pięciu pieców o wysokości 18 metrów i kamiennego muru oporowego o wymiarach: ponad 500 m długości, 15 m wysokości, ok. 5 m szerokości podstawy i ok. 3,5 m szerokości korony. Zakład w Bobrzy miał produkować około 9 tysięcy ton surówki żelaza. Zakładano także budowę osiedla fabrycznego.

Ruiny zakładu wielkopiecowego
Ruiny zakładu wielkopiecowego

Niestety plany się nie zostały zrealizowane ze względu na wybuch powstania listopadowego i zastąpienie w hutnictwie drewna koksem. W kolejnych latach w zakładzie w Bobrzy mieściły się warsztaty kowalskie i tkalnie. W 1965 roku ruiny zakładu wielkopiecowego w Bobrzy zostały wpisane do rejestru zabytków.

Ruiny węgielni w Bobrzy
Ruiny węgielni w Bobrzy

Zobacz inne obiekty, które tworzyły kiedyś Staropolski Okręg Przemysłowy. Wśród nich znajdują się między innymi ruiny walcowni żelaza w Nietulisku Dużym.

Kamienny przelew w Brodach

51°01’11.7″N i 21°11’45.0″E

Kamienny przelew w Brodach
Kamienny przelew w Brodach

Zakład metalurgiczny w Brodach również powstał z inicjatywy Stanisława Staszica. Stały tutaj trzy piece, w których otrzymywane żelazo przekuwano półtonowym młotem, walcowano w półprodukty i nożycami docinano do odpowiedniej długości. Urządzenia te były napędzane przez siedmiometrowe koło wodne o mocy 40 KM.

Kamienny przelew w Brodach jest obiektem zabytkowym
Kamienny przelew w Brodach jest obiektem zabytkowym

W 1840 roku wybudowano tu tamę z arkadami w stylu klasycystycznym. Kilkadziesiąt lat później zakłada musiał zmienić profil działalności – utworzono nowoczesny tartak wodny. Niestety w 1903 roku powódź doprowadziła do ogromnych zniszczeń, po których zakłady w Brodach przestały funkcjonować. Do dziś zachował się fragment kamiennego przelewu, który wmontowano do zapory zbiornika wodnego Brody Iłżeckie.

Poczytaj o ruinach huty „Józef”, który również tworzył Staropolski Okręg Przemysłowy.

Wielki piec w Mostkach

51°03’54.2″N I 20°54’47.4″E

Jaz w Mostkach tworzący Staropolski Okręg Przemysłowy
Jaz w Mostkach

Budowa wielkiego pieca w Mostkach trwała od 1748 do 1759 roku. Miał kształt prostopadłościanu, co czyniło go budowlą wyjątkową w przemysłowym świecie. Uznano go za zabytek sztuki wielkopiecowej w okresie międzywojennym. W 1942 roku na polecenie żołnierzy niemieckich został rozebrany przez miejscową ludność.

Zalew w Mostkach
Zalew w Mostkach

Przy wielkim piecu w Mostkach działały: piec kopułowy, tartak, cegielnia, wapielnia i odlewnia. Koszt budowy wyniósł 164 tysiące złotych polskich. Do dziś zachowały się niewidoczne fundamenty wielkiego pieca. W piecu odlewano amunicję do dział i amunicję mniejszego kalibru.

Wiejski Dom Kultury w Mostkach, który tworzył kiedyś Staropolski Okręg Przemysłowy
Wiejski Dom Kultury w Mostkach

Niedaleko zalewu znajduje się Wiejski Dom Kultury, w którym mieścił się kiedyś budynek Zarządu Wielkiego Pieca Hutniczego. Obiekt został odrestaurowany w latach 70. XX wieku. Znajdowały się w nim: Akademia Górnicza i Szkoła Powszechna.

Zalew w Mostkach
Zalew w Mostkach
Podziel się

0 Komentarzy

Napisz komentarz

Twój e-mail nie zostanie opublikowany